ABD ve İran arasında çatışmaların tekrar şiddetlenmesiyle petrol fiyatlarında yaşanan keskin yükseliş, küresel piyasalarda enflasyon endişesine ve karamsarlığa neden oldu. Aynı gün Wall Street’in en etkili yapay zeka ve teknoloji şirketlerinin hisselerinde görülen sert düşüşler, ABD borsalarının son bir ayın en büyük kaybını yaşamasına yol açtı.
ORTA DOĞU’DAKİ ÇATIŞMALAR PETROLÜ 100 DOLARIN ÜZERİNE TAŞIDI
ABD ile İran arasında haziran ayında sağlanan ateşkesin bozulması ve çatışmaların yeniden başlaması, enerji piyasalarında şok etkisi yarattı. Kızıldeniz’de Yemen’deki İran destekli Husilerin iki Suudi petrol tankerine saldırması, küresel petrol arzı açısından hayati önem taşıyan Babülmendep Boğazı’nı doğrudan tehdit etti.
Orta Doğu’da tırmanan gerilimin küresel petrol sevkiyatını aksatabileceği endişesi, Brent petrolün varil fiyatını kısa sürede yüzde 7 artışla 100 doların üzerine taşıyarak mayıs ayından bu yana en yüksek seviyeye ulaştırdı. Petrol rezervlerinin halihazırda düşük seviyelerde bulunduğu bir dönemde, uzun süreli bir enerji şoku yaşanmasına ilişkin kaygılar piyasalardaki karamsarlığı derinleştirdi. Brent petrolün bu ay içinde yaklaşık yüzde 40 yükselmesi, küresel çapta enflasyon endişelerini yeniden alevlendirdi.
TAHVİL GETİRİLERİNDE 19 YILIN ZİRVESİ
Petrol fiyatlarındaki hızlı yükseliş ve enflasyon baskısı, ABD tahvillerinde yoğun satışlara yol açtı. Piyasalardaki karamsarlıktan en ağır darbeyi uzun vadeli ABD Hazine tahvilleri alırken, otuz yıllık tahvil getirisi yüzde 5,201 seviyesine çıkarak 19 yılın zirvesine doğru ilerledi. Uzun vadeli tahvillerin yönü için gösterge niteliği taşıyan on yıllık ABD tahvillerinin getirisi ise cuma günü itibarıyla yüzde 4,7135 ile son 18 ayın en yüksek seviyesini gördü.
Yaşanan bu gelişmeler, merkez bankalarının para politikalarını gevşeteceğine yönelik piyasa umutlarını ortadan kaldırdı. Yatırımcılar, ABD Merkez Bankasının gelecek hafta faiz artırma ihtimalini üçte bir olarak fiyatlamaya başladı. Yalnızca bir hafta öncesine göre köklü bir değişikliğe işaret eden bu tabloyla birlikte piyasalar, Fed’in ocak ayına kadar iki kez faiz artırımı yapacağı varsayımıyla işlem görmeye başladı.
TEKNOLOJİ DEVLERİ VE ASYA BORSALARINDA SERT KAYIPLAR
Petrol ve faiz oranlarına ilişkin derin endişeler, Asya borsalarında da yıkıcı etki yarattı. Kapanışta Güney Kore’nin KOSPI endeksi yüzde 6, Japonya’nın Nikkei endeksi ise yüzde 2,8 oranında değer kaybetti.
Makroekonomik olumsuzluklara ek olarak, Amerikan teknoloji devlerinin artan harcamalarının ne zaman kazanca dönüşeceğine ilişkin kaygılar piyasalardaki durumu daha da ağırlaştırdı. Elektrikli araç üreticisi Tesla’nın hisseleri, şirketin iki yılı aşkın sürenin ardından ilk kez negatif serbest nakit akışı açıklaması üzerine yaklaşık yüzde 14 düştü. Yapay zeka yatırımlarını hızla artıran Google’ın ana şirketi Alphabet’in hisseleri ise, harcamaların nakit gelirini aşması nedeniyle yaklaşık yüzde 7 geriledi.
Öte yandan piyasalarda yaşanan bu kargaşa, ABD Başkanı Donald Trump’ın son küresel gümrük vergisi hamlesinin etkilerini gölgede bıraktı. ABD’li tüketicilerin ithal ürünler için daha fazla ödeme yapmasına yol açacak kararın piyasalar üzerindeki ilk etkisi sınırlı kaldı. Yeni düzenlemenin, daha önceden uygulamada olan ve süresi dolan yüzde 10’luk gümrük vergilerinin yerini alması, piyasalarda belirgin bir tepki oluşmasını büyük ölçüde engelledi.
